Rekordowy marzec
Marzec okazał się rokordowym miesiącem pod względem liczby obserwacji, które znalazły się w AwiBazie. Najaktywniejsi spośród blisko 700 użytkowników serwisu, wprowadzili ponad 6800 obserwacji ptaków z 169 gatunków. Już od samego początku miesiąca można było odczuć wiosnę, a z każdym dniem pojawiały się kolejne gatunki przybywające na lęgowiska w Polsce. Wśród dziesięciu najczęściej odnotowywanych gatunków znalazły się tym razem:
| Nazwa zwyczajowa | Nazwa łacińska | Liczba obserwacji |
| Bogatka | Parus major |
248 |
| Szpak |
Sturnus vulgaris |
209 |
| Krzyżówka |
Anas platyrhynchos |
200 |
| Myszołów |
Buteo buteo |
196 |
| Kos |
Turdus merula |
194 |
| Modraszka | Parus caeruleus |
187 |
| Skowronek |
Alauda arvensis |
170 |
| Sroka |
Pica pica |
164 |
| Śmieszka |
Larus ridibundus |
157 |
| Trznadel |
Emberiza citrinella |
155 |
Ponadto w przypadku 12 dalszych gatunków, zanotowano ponad 100 obserwacji, a były to (w kolejności według liczby stwierdzeń): łabędź niemy, zięba, wrona siwa, czajka, żuraw, kruk, sójka, grzywacz, czapla siwa, dzięcioł duży, pliszka siwa oraz wróbel.
Dziękujemy wszystkim osobom, które aktywnie uczestniczą w tworzeniu AwiBazy, a pozostałych użytkowników zachęcamy do dzielenia się swoimi obserwacjami z innymi!
Poruszenie wśród blaszkodziobych
Tradycyjnie, podsumowanie najciekawszych obserwacji rozpoczynamy od łabędzi i ich krewniaczek - gęsi i kaczek. Największe skupisko łabędzi niemych zostało odnotowane w zagłębiu blaszkodziobych, jakim jest niewątpliwie rezerwat Słońsk w Parku Narodowym Ujście Warty. 18.03. naliczono tam 250 osobników tego gatunku. Największe z odnotowanych stad łabędzi czarnodziobych liczyło natomiast 15 ptaków i zostało stwierdzone 24.03. na Stawach Przygodzickich w południowej Wielkopolsce. Z kolei najliczniejsze skupisko łabędzi krzykliwych odnotowane zostało na stawach w Występie koło Nakła nad Notecią w woj. kujawsko-pomorskim. Wydaje się jednak, że można spodziewać obserwacji znacznie większych stad tych ptaków, choć z pewnością znalazły się one wyłącznie w notatnikach terenowych obserwatorów i czekają na wprowadzenie do AwiBazy.
W okresie wzmożonego przelotu blaszkodziobych, w dolinie rzeki Samicy koło Obornik w Wielkopolsce odnotowano koncentrację 12000 gęsi zbożowych i 8000 gęsi białoczelnych, a wszystko to miało miejsce 09.03. Niezawodnie duże skupiska gęsi odnotowano w rezerwacie Słońsk, gdzie 18.03. naliczono 10000 gęsi białoczelnych i 1000 gęgaw, a także 120 bernikli białolicych, które w marcu odnotowano w AwiBazie sześciokrotnie. Warto dodać, iż koncentrację 1000 gęgaw zaobserwowano również 09.03. na Zbiorniku Słup koło Jawora w woj. dolnośląskim. Słońsk pozostanie jednak jednym z najczęściej wymienianych miejsc obserwacji ptaków w minionym miesiącu. Stamtąd pochodzi również stwierdzenie największej liczby oharów - 10 ptaków zanotowanych zostało 05.03. i była to jedna z 11 obserwacji tego gatunku w marcu.
Idąc dalej, warto wspomnieć o stwierdzeniach znacznych koncentracji kaczek. 15.03. w dolinie Słudwi w powiecie łowickim w Łódzkiem naliczono 1000 świstunów, choć największa ich liczba została odnotowana na Zbiorniku Turawskim na Opolszczyźnie, gdzie 22.03. stwierdzono 1500 osobników tego gatunku. Największe stada krakw i cyraneczek liczyły 50 osobników i odnotowano je odpowiednio 11.03. pod Santokiem na Ziemi Lubuskiej i 30.03. w okolicach Kuźnicy na Półwyspie Helskim. Z okolic Santoka pochodzi również obserwacja największej z odnotowanych w ubiegłym miesiącu koncentracji rożeńców - 11.03. widziano tam łącznie 320 osobników, przy czym stada liczące ponad 100 ptaków stwierdzono także 18.03. w Słońsku (200 osobników) oraz na rozlewiskach Bugu pod Popowem Kościelnym na Mazowszu w dniu 28.03. (116 ptaków). Ponadto w dolinie Wieprza w Jeziorzanach koło Ryk na Lubelszczyźnie, w dniu 26.03. naliczono łącznie w kilku stadach aż 64 cyranki. Spośród innych gatunków należy natomiast wspomnieć o hełmiatkach, które odnotowano 24.03. na Rakutowskich Błotach pod Włocławskiem (1 osobnik) oraz 30.03. w rezerwacie Łężczak koło Raciborza (2 ptaki). Z kolei 22.03. na Zbiorniku Nyskim na Opolszczyźnie odnotowano już 3 podgorzałki. Do najciekawszych obserwacji morskich kaczek należy natomiast stwierdzenie 3 edredonów (w tym 2 samców i 1 samicy) 20.03. na jednym z jezior w Lasach Wichrowskich pod Lidzbarkiem Warmińskim, a także koncentrację 3000 lodówek 30.03. w okolicach Kuźnicy na Helu. Największe skupiska gągołów odnotowane na śródlądziu liczyły 120 osobników i zostały stwierdzone 16.03. w Dolinie Samicy oraz 18.03. w Słońsku, a w przypadku bielaczka było to stado 50 ptaków zaobserwowane 06.03. na Karsiborskiej Kępie. Podsumowanie obserwacji blaszkodziobych zamyka stwierdzenie 45 szlacharów spod Kuźnicy, która jeszcze nie raz pojawi się w dalszej części marcowego raportu.
Huczące trzcinowiska i klangor w powietrzu
Od początku miesiąca w wielu miejscach na terenie kraju odnotowywano nawołujące bąki, a w ostoi Nadnoteckie Łęgi w 23.03. stwierdzono natomiast pierwszego odzywającego się bączka. W ubiegłym miesiącu stwierdzono łącznie 32 obserwacje czapli białej, w tym koncentrację 84 ptaków 05.03. na Stawach Spytkowickich pod Zatorem w Małopolsce. W AwiBazie znalazło się również 6 obserwacji bocianów czarnych oraz 53 stwierdzenia bocianów białych - najwięcej, bo aż 19 przelatujących białych boćków, zaobserwowano w Puławach. Początek miesiąca był również czasem intensywnego przelotu żurawi. Największe ich stada odnotowywane były w pasie wybrzeża i dolinach rzecznych - największą liczbę ptaków odnotowano nad Wyspą Sobieszewską pod Gdańskiem, gdzie 09.03. odnotowano łącznie 743 przelotnych ptaków.
Szponiaste w ofensywie
W ubiegłym miesiącu 9-krotnie odnotowano kanie czarne i 11-krotnie kanie rude. Kanie rude obserwowane były co prawda już w lutym, jednak pierwsza kania czarna zanotowana została 05.03. pod Choszcznem na Pomorzu Zachodnim. W połowie marca odnotowano pierwszego błotniaka stawowego na stawach w Siedlcach, a do końca miesiąca zanotowano łącznie 25 obserwacji tego gatunku. Do najciekawszych stwierdzeń zaliczyć należy również obserwację orła przedniego z 01.03. spod Zawadki Rymanowskiej koło Krosna na Podkarpaciu.
Nad wodą i na błotach
Po raz pierwszy w tym roku pojawiła się spora liczba ptaków siewkowych, a wśród ich obserwacji, które trafiły do AwiBazy, znalazły się także stwierdzenia warte wyróżnienia. 15.03. na Zbiorniku Nyskim odnotowano ostrygojada, a na nieodległym Zbiorniku Turawskim, w dniu 30.03. zaobserwowano i sfotografowano pierwszego w tym roku szablodzioba. W tym samym miejscu, 22.03. stwierdzono pierwszą sieweczkę rzeczną, a jej bliską krewniaczkę - sieweczkę obrożną, zaobserwowano już 08.03. w rez. Ptasi Raj pod Gdańskiem. 30.03. odnotowano z kolei największe stada siewek złotych - 4000 osobników naliczono nad Słudwią w Złakowie koło Łowicza, a 3300 ptaków widziano w dolinie Baryczy koło Odolanowa na południu Wielkopolski. Szczyt przelotu czajek zaznaczył się natomiast na początku minionego miesiąca - 2500 ptaków zanotowano 04.03. pod Lwówkiem w zachodniej Wielkopolsce, a stada liczące nieco powyżej 1000 osobników widywane były również w ostoi Nadnoteckie Łęgi w pierwszej dekadzie miesiąca. Biegus morski, który przezimował w Ujściu Wisły pod Świbnem, był tam widziany jeszcze 27.03. wraz z 6-cioma biegusami zmiennymi. Pojedyncze osobniki tego ostatniego gatunku odnotowane zostały także 05.03. na stawach w Spytkowicach pod Zatorem, gdzie zaobserwowano też pierwsze 3 bataliony, oraz 17.03. na stawach Adolfińskich pod Oświęcimiem. Pierwsza obserwacja kszyków - 2 przelotnych osobników - pochodzi natomiast ze Zbiornika Nyskiego, z dnia 08.03. Najwcześniejszy pojaw rycyka odnotowano 14.03. w dolinie Maskawy pod Środą Wielkpolską, a 3 dni wcześniej - 11.03., pod Olesinem na Lubelszczyźnie zaobserowowano pierwszego kulika wielkiego. Na stawach Adolfińskich, w miejscu gdzie po raz pierwszy w tym roku zaobserwowano krwawodzioba (27.02.), stwierdzono również największą jak dotąd liczbę osobników tego gatunku - 17.03. naliczono tam aż 20 ptaków. W tym samym dniu odnotowano tam najwcześniejszy pojaw brodźca piskliwego. Z pierwszych pojawów w tym roku, warto również wspomnieć o 3 samotnikach na Zbiorniku Nyskim 09.03.
Omawianie siewkowych tradycyjnie kończy się na mewach, a spośród nich na uwagę zasługuje obserwacja 5 dorosłych mew czarnogłowych, widzianych w dniu 05.03. na wspominanym wielokrotnie Zbiorniku Nyskim, oraz stwierdzenie 1 osobnika w dniach 16-30.03. w dolinie Samicy, gdzie 28.03. zaobserwowano również pojedynczą mewę żółtonogą. Dwa inne wczesne pojawy pojedynczych osobników tego gatunku pochodzą ze stawów w Siedlcach z 15.03., oraz Popowa Kościelnego nad Bugiem z 28.03.
Przelot nad Helem
Najbardziej spektakularny przelot ptaków miał niewątpliwie miejsce na Półwyspie Helskim i przypadł na ostatnie dni marca. W samym dniu 30.03. w okolicach Kuźnicy naliczono 2000 przelatujących grzywaczy, 1000 świergotków łąkowych, 300 śpiewaków, 2000 bogatek, 1000 zięb i 200 potrzosów, a wymieniać można byłoby jeszcze wiele.
Jaskółki, które uczyniły wiosnę
Wraz z początkiem wiosny przyleciały pierwsze jaskółki. W ostatnich dniach marca, w różnych miejscach w południowej i centralnej części kraju odnotowano pierwsze dymówki, a wraz z nimi, 29.03. w Kuligowie koło Wołomina na Mazowszu dostrzeżono również pierwszą oknówkę. Pierwsze 2 pliszki żółte zaobserwowano 11.03. w Pasłęku w woj. warmińsko-mazurskim. Pierwsza obserwacja podróżniczka, która znalazła się w AwiBazie, pochodzi z 24.03. z Doliny Samicy. Do wyjątkowo wczesnych należy również zaliczyć obserwację samca pleszki z 04.03. spod Chynowa koło Zielonej Góry w Lubuskiem. Od połowy miesiąca odnotowywano także kląskawki - ptaki te pojawiły się już na środkowym Mazowszu i na północy Wielkopolski. 28.03. w Dolinie Samicy napotkano pierwszego trzciniaka, a dzień później - 29.03. - w miejscowości Pruchna - pierwszą kapturkę. Wyjątkowo wczesna obserwacja pierwiosnka została zgłoszona z 02.03. z Sieradza. Pierwszy piecuszek został z kolei stwierdzony 30.03, w rez. Łężczak koło Raciborza. Zbiornik Żywiecki w woj. śląskim jest z kolei miejscem, w którym odnotowano pierwszą w tym roku obserwację remiza, a miała ona miejsce 19.03. Pierwszego kulczyki odnotowano z kolei 29.03. w Rogowie koło Brzezin w Łódzkiem.
MR