Naukowe podstawy działań OTOP >  Citizen Science >  Europejskie Dni Ptaków

trznadleimazurkik_lewandowski.jpg

Stadko trznadli i mazurków

fot. Krzysztof Lewandowski

Europejskie Dni Ptaków



Termin akcji: pierwsza sobota i niedziela października każdego roku.
                          Uwaga ! W tym roku ruszamy 6 - 7 X.
Cel akcji:
Obserwacja ptaków w czasie ich jesiennej wędrówki przez kontynent europejski z terenów lęgowych na zimowiska. Zebranie danych z terenu Polski i wymiana informacji z organizatorami akcji w innych krajach Europy. Cel edukacyjny to zwrócenie powszechnej uwagi na bogactwo gatunków ptaków wokół nas, a co się z tym wiąże, różnorodność środowisk, jakie są im potrzebne do życia.

Główne założenia:
Uczestnicy rejestrują swoje obserwacje na specjalnych formularzach i przekazują je ogólnopolskiemu koordynatorowi w OTOP. Już w niedzielny wieczór dane z Polski trafiają do europejskiego centrum koordynacyjnego w ramach Rapid Information Action (RIA), czyli akcji szybkiego przekazania informacji przez krajowych koordynatorów. Centrum co roku znajduje się w innym z krajów partnerskich BirdLife International.

Kto może wziąć udział w Europejskich Dniach Ptaków?
Każdy niezależnie od wiedzy i wieku. Osobom mniej doświadczonym w samodzielnych obserwacjach pomogą wiadomości zawarte w pakiecie materiałów informacyjnych akcji. Zapraszamy zarówno indywidualne osoby, członków OTOP, jak i grupy zorganizowane przez szkoły, placówki oświatowe, organizacje bądź instytucje.

Jak wziąć udział w akcji?
Wystarczy zgłosić się do biura OTOP (nie wcześniej niż miesiąc przed planowanym terminem akcji) po stosowne formularze i instrukcje lub pobrać je ze strony internetowej towarzystwa. Można podjąć się organizacji własnej wycieczki lub przyłączyć się do wycieczki zorganizowanej przez innych. W październikowy weekend zachęcamy do odwiedzenia parków, obrzeży zbiorników wodnych, pól oraz innych miejsc, gdzie można obserwować ptaki w ich naturalnym środowisku.
W ramach Dni Ptaków odbywają się także imprezy towarzyszące: wystawy fotografii, prelekcje, konkursy wiedzy o ptakach, konkursy plastyczne, gry i zabawy dla dzieci.

Z historii Europejskich Dni Ptaków
Dni Ptaków, największa impreza organizowana jesienią przez miłośników ptaków, mają już kilkunastoletnią międzynarodową tradycję. Przygotowane po raz pierwszy w 1993 roku przez światową federację towarzystw ochrony ptaków - BirdLife International - jako Światowe Dni Ptaków (ang. World Birdwatch), jako takie obchodzone są jesienią, co dwa lata, nieprzerwanie do dziś. W krajach europejskich partnerów BirdLife, obchodzimy je co roku w postaci Europejskich Dni Ptaków (ang. EuroBirdwatch).

Wielka jesienna wędrówka ptaków
Nie przypadkiem Dni Ptaków obchodzimy jesienią, kiedy większość gatunków na obu półkulach znajduje się w trakcie wędrówki związanej ze zmianami pór roku. To zjawisko o olbrzymiej skali. Miliony ptaków opuszczają swoje lęgowiska, w drodze na miejsce zimowania niektóre przemierzają całe kontynenty. Ruch związany z wędrówką i przygotowaniem ptaków do odlotu jest dobrze zauważalny, nawet dla niedoświadczonych obserwatorów. Niektóre gatunki gromadzą się przed odlotem, np. bociany białe na sejmikach. Ptaki mogą również gromadnie wędrować, formując w locie różnego rodzaju stada, np. klucze żurawi i gęsi.

Ten niezwykle ważny aspekt zachowania ptaków, jakim jest wędrówka, zwraca uwagę na znaczenie istnienia ciągłości dobrze zachowanych siedlisk, potrzebnych ptakom w każdym miejscu ich życia – na lęgowiskach, gdzie wyprowadzają młode, na zimowiskach oraz na trasach przelotu między nimi, czyli miejscach, gdzie ptaki odpoczywają i uzupełniają zapasy tłuszczu przed podjęciem dalszej drogi. Wszędzie tam ptaki szukają bezpiecznego miejsca schronienia i dostępnych źródeł pokarmu. Polska jest ważnym obszarem dla gatunków wędrujących z dalekiej północy Europy i Azji do Afryki. Od warunków, jakie znajdą w czasie swojej wędrówki u nas zależy więc ich liczebność na innych kontynentach.

Skutecznie możemy chronić ptaki tylko wspólnym wysiłkiem społeczności międzynarodowej.