Czas na zmiany!

Proces utraty różnorodności biologicznej na świecie i wynikające z tego negatywne skutki dla jakości życia i zdrowia ludzi, środowiska naturalnego czy gospodarki są dobrze rozpoznane, a przekonanie o potrzebie zatrzymania tego zjawiska jest podzielane przez liczne gremia. Także głowy państw uznały konieczność walki z utratą różnorodności biologicznej jako jeden ze swoich celów. Unia Europejska postanowiła osiągnąć go w 2010 r. Niestety nie udało się…

W Europie wciąż obserwujemy rosnący kryzys ekologiczny. Głównymi przyczynami utraty różnorodności biologicznej są tu zmiany w użytkowaniu gruntów, zanieczyszczenie środowiska, nadmierna eksploatacja zasobów, niekontrolowane rozprzestrzenianie się gatunków obcych oraz zmiany klimatu.

W UE tylko 17 % siedlisk i gatunków oraz 11 % kluczowych ekosystemów chronionych na mocy unijnych dyrektyw utrzymanych jest we właściwym stanie ochrony, a większość ekosystemów jest zniszczonych w takim stopniu, że nie są one w stanie spełniać wielu swoich funkcji, od których jesteśmy zależni, takich jak zapylanie upraw, czyste powietrze i woda oraz zapobieganie powodziom czy erozji. Degradacja ta oznacza ogromne straty społeczne i gospodarcze.

Wymieranie gatunków następuje na niespotykaną dotychczas skalę - obecne od 100 do 1000 razy przekracza ono naturalne tempo, głównie na skutek działalności człowieka. W UE około 25 % europejskich gatunków zwierząt, w tym ssaków, płazów, gadów, ptaków i motyli, jest zagrożone wyginięciem, a 88 % ławic ryb jest nadmiernie eksploatowanych lub w znacznym stopniu uszczuplonych.

Aby zażegnać ten kryzys, ponownie UE zadeklarowała, że zmierzy się, tym razem na poważnie, z tym wyzwaniem i powstrzyma proces utraty różnorodności biologicznej do 2020 r. Musi to znaleźć odzwierciedlenie w zapisach kluczowych unijnych polityk, które są aktualnie opracowywane na lata 2013-20.

W maju 2011 r. została zaprezentowana przez Komisję Europejską propozycja nowej unijnej Strategii na rzecz Różnorodności Biologicznej. Niestety, zaproponowane w niej działania i cele są niewystarczające, by sprostać temu poważnemu wyzwaniu. W najbliższych miesiącach Rada Unii Europejskiej pod polskim przewodnictwem i Parlament Europejski będą dalej pracować nad ostatecznym kształtem tej strategii.

Tymczasem trwają także prace nad nowym budżetem UE oraz reformami dużych polityk sektorowych UE, w tym rolnictwa i rybołówstwa. Pewne zmiany są tu obiecujące, jednak nadal niektóre działania budzą zaniepokojenie i wiele pozostaje do życzenia.

OTOP wraz z BirdLife Europe będą pilnie śledzić i aktywnie wspierać korzystne zmiany w trzech głównych obszarach, gdzie oczekujemy radykalnych zmian.  Pierwszy, to wycofanie unijnego finansowania na działania, które zagrażają środowisku oraz wprowadzenie zabezpieczeń przeciwko szkodliwym inwestycjom. Drugi to zagwarantowanie odpowiednich funduszy na ochronę różnorodności biologicznej, w szczególności na zarządzanie siecią Natura 2000. Trzeci, to nowy, mądry sposób korzystania z zasobów naturalnych: zaprzestanie nadmiernych połowów ryb, silne wsparcie rolnictwa przyjaznego przyrodzie oraz zmniejszenie zapotrzebowania na energię.

Wg. OTOP i BirdLife Europe kluczowe kwestie dla sukcesu Polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej to:

• Zapewnienie pełnej realizacji nowej unijnej Strategii na rzecz Różnorodności Biologicznej, szczególnie w odniesieniu do polityk sektorowych i budżetu UE. Wskazana jest śródokresowa ocena jej wyników do 2015 r., a jeśli nie wskaże ona na pozytywne zmiany trendów większości gatunków i siedlisk o znaczeniu europejskim to niezbędne będzie podniesienie poprzeczki dla zaproponowanych tam celów i wzmocnienie działań.
• Zagwarantowanie, że budżet program LIFE – jedynego narzędzia finansowego UE na ochronę środowiska naturalnego - zapewni co najmniej 1 miliard euro (billion) rocznie na ochronę różnorodności biologicznej.
• Pełne zaangażowanie Rady ds. Środowiska w debatę na temat przyszłego kształtu Wspólnej Polityki Rolnej i wzięcie pod uwagę postulatów i potrzeb całego społeczeństwa w tej kwestii.
• Silne i pilne wsparcie dla zapobiegania przyłowowi ptaków morskich podczas połowów ryb, w oparciu o Plan działania KE na rzecz ptaków morskich,
• Priorytetowe potraktowanie problemu pośrednich zmian użytkowania gruntów (ILUC) związanych z produkcją biopaliw i włączenie ILUC do kryteriów zrównoważonej produkcji wg. Dyrektywy dot. Energii Odnawialnej.

Zobacz więcej:

• Zmiana perspektywy. Jak budżet UE może kształtować zrównoważoną przyszłość?
• BirdLife Priorities for the Polish, Danish and Cypriot Presidencies (ang)

Wykorzystano:

Greening Europe, BirdLife Europe's priorities for the Polish EU Presidency, Volume 3, Issue 2, July-December 2011

Komunikat Komisji Europejskiej „Różnorodność biologiczna: Komisja zapowiada nową strategię na rzecz powstrzymania utraty różnorodności biologicznej w ciągu dziesięciu lat”, IP/11/526, Bruksela, 3/05/ 2011.

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Nasze ubezpieczenie na życie i nasz kapitał naturalny - unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r.” Bruksela, 3/05/ 2011. KOM(2011) 244 wersja ostateczna